معرفی قرارداد سلف موازی استاندارد

براساس سازوکار معاملات سلف موازی مقدار معینی از دارایی پایه به فروش می‌رسد که وجه قرارداد مذکور باید نقدی پرداخت و دارایی پایه در سررسید مشخصی در آینده تحویل شود. در طول دوره معاملاتی قرارداد، خریدار سلف اول می‌تواند اقدام به فروش دارایی پایه به میزان خریداری شده در قرارداد سلف اول به شخص دیگری در قالب یک قرارداد سلف ثانویه کند. این قرارداد سلف ثانویه را سلف موازی می‌گویند. این فرآیند می‌تواند به همین صورت ادامه یابد و خریدار سلف دوم نیز در قالب یک معامله سلف دیگر، آن را به فرد دیگری بفروشد. بدین ترتیب معاملات ثانویه سلف شکل می‌گیرد.

سلف‌هایی که بعد از سلف اول منعقد می‌شود به سلف موازی مشهور است و از آنجایی که در فرآیند انتشار این اوراق، باید دارایی پایه و مشخصات آن از جمله اندازه قرارداد، نوع دقیق دارایی پایه و ... استاندارد شده باشد، به آن سلف استاندارد گفته می‌شود. لذا به این قراردادها، سلف موازی استاندارد اطلاق می‌شود.

 

اهداف و مزایای قراردادهای سلف موازی

1-  قرارداد سلف موازی استاندارد به نقدشوندگی معاملات سلف کمک می‌کند.

2-  به دلیل وجود بازار ثانویه، جذابیت بیشتری برای خریداران دارد.

3-  به تسهیل تأمین مالی کوتاه‌مدت تولیدکنندگان کمک شایانی می‌کند.

4-  در این فرآیند معاملاتی به صورت پیوسته کشف قیمت صورت می‌گیرد. بنابراین می‌توان گفت قیمت‌ها شفاف‌تر هستند.

5-  این قرارداد ابزار پوشش ریسک کامل‌تری را نسبت به قرارداد سلف معمولی به خریداران می‌دهد.

6-  با توجه به اینکه سلف موازی استاندارد توسط شورای عالی بورس به عنوان اوراق بهادار تلقی شده است، معاف از مالیات خواهد بود.

7-  عرضه کننده، هنگام عقد قرارداد اختیار فروش تبعی را به خریدار می‌دهد و از سوی دیگر خریدار نیز اختیار خرید تبعی را به فروشنده می‌دهد تا براساس آن، اختیار فروش و اختیار خرید دارایی پایه را به قیمت اعمال تعیین شده در مشخصات قرارداد در تاریخ سررسید داشته باشند.

 

فرآیند انجام معاملات سلف موازی استاندارد در بورس کالای ایران:

معاملات قراردادهای سلف موازی استاندارد در دو مرحله «عرضه اولیه» و «معاملات ثانویه» صورت می‌پذیرد. بدین معنی که عرضه‌کننده در مرحله «عرضه اولیه» کل دارایی پایه را در قالب عرضه گسترده به خریداران عرضه میکند که طی این معاملات، گواهی سلف موازی استاندارد به خریداران منتقل شده و بر اساس این گواهی، خریداران تحویل دارایی پایه را به عرضه‌کننده حواله می‌کنند و عرضه‌کننده متعهد به تحویل دارایی پایه براساس حواله مذکور پس از پایان دوره معاملاتی معاملات ثانویه به خریداران نهایی خواهد بود.

پس از عرضه اولیه، معاملات وارد مرحله «معاملات ثانویه» می‌شود که طی آن مشتریانی که قبلا در عرضه اولیه اقدام به خرید دارایی گواهی سلف استاندارد نموده‌اند می‌توانند در نقش فروشنده، اقدام به فروش آن نمایند. بدین ترتیب ترکیب خریداران تا آخرین روز دوره معاملاتی تغییر میکند تا خریداران نهایی جهت تحویل دارایی پایه از عرضه‌کننده و یا تسویه نقدی مشخص گردند.

 

مهلت تسویه در عرضه اولیه:

تسویه این معاملات توسط کارگزار انجام خواهد شد و معاملات به صورت T+1 تسویه می‌شود. بدیهی است مسئولیت هر گونه عدم پرداخت وجه از طرف مشتری خریدار در هنگام تسویه متوجه کارگزار می‌باشد.

 

نحوه انجام معاملات ثانویه :

10 روز کاری پس از پایان عرضه اولیه، نماد معاملاتی قرارداد سلف موازی استاندارد گشایش می‌یابد. دوره معاملاتی قرارداد، بر اساس اطلاعیه مشخصات قرارداد سلف موازی استاندارد شده می‌باشد.

 

نحوه انجام معاملات طی دوره

مراحل انجام معاملات طی دوره به شرح زیر می باشد:

1-  دوره پیش‌گشایش

2-  دوره حراج تک قیمتی

3-  دوره حراج پیوسته

4-  بسته شدن جلسه معاملاتی

در پایان هر جلسه معاملاتی قیمت پایانی توسط بورس محاسبه و اعلام می‌گردد. این قیمت مبنای حد نوسان روزانه جلسه معاملاتی بعد خواهد بود.

تحویل:

دوره تحویل کالای موضوع قراردادهای سلف استاندارد در مشخصات قرارداد در هر انتشار مشخص خواهد شد. امکان دارد در فرآیند تحویل شرایطی برای تحویل کالا در نظر گرفته شود. مثلاً دارنده اوراق سلف باید حداقلی از قراردادها در سررسید داشته باشد تا بتواند کالا را تحویل بگیرد.

مالیات: طبق مصوبه شورای عالی بورس و اوراق بهادار مورخ 16/11/ 1391، معاملات طی دوره سلف موازی استاندارد معاف از مالیات می‌باشد.

کارمزد معاملات اوراق سلف موازی استاندارد